Cemaat, community,
toplum kavramından farklı olarak, yerel, yüzyüze, gerçek ilişkilerin alanıdır.
Ona yakın kavram, camia'dır ki, daha çok
"meslek" sahipleri, ünlü ya da etkili dar çevreler için kullanılır.
Fethullah Gülen cemaati'nin bu iki tanıma da uygun
olmadığını söyleyebiliriz.
Herşeyden önce, şirketler, vakıflar konfederasyonuna
benziyor. İçinde, pek çok cemaat var. Manevi lider olarak da Fethullah Gülen
bulunuyor.
Türkiye'de meslek odaları, şirketler, dernekler,
vakıflar, sendikalar kanunu da bulunuyor. Şirketler birleşip, holding
kurabilirken, sendikalar birleşebiliyor. Meslek odaları birlik
olabiliyorlar. Dernek ve vakıfların birleşmesi mümkün değil. Fakat, yeni
örgüt kurmaları mümkün.
Fethulah Gülen, bir şirketler, holdingler, vakıflar,
camiler, okullar, televizyonlar ağının, kondeferasyonunun, adı. Gizli değiller,
ama, açık da değiller.
Aralarında manevi, ideolojik bir birlik, dayanışma
var. Bir hiyerarşik örgütlenmeye sahip oldukları da medyadan, sayısız yayından
anlaşılıyor.
Bu örgütler ve şirketler konfedersyonu, sadece sivil
değil, devlet içinde de benzer bir örgütlenmeye gittiği için, sert
eleştirilerin hedefindedir. Devletin "kamusal" niteliğini, özel
çıkarlar üstü olma iddiasını bozan, zedeleyen bir durum.
Sivil toplum alanında, örgütlü hareket etmek
olağandır. Ama, devlet içinde "örgütlü" hareket etmek, kamu yönetim
bilimi içinde, partizanlık, cürüm, adam kayırma kavramlarıyla ifade edilirdi.
Belli etnik, dini ya da yerel grupların dayanışma ilişkilerine girmesi gayet
iyi bilinen olgulardı.
Fakat, tüm bunların dışında, yeni bir politik
ekonomi alanı oluşmakta, sivil toplumun bir kesimi devlet haline gelme süreci
yaşamaktadır.
Sayısız KOBİ; holding, vakıf, okul, hastahane,
dersane, hayır kurumu, cami çevresi, kuran kursu, kendi siyasetçisiyle
birlikte, kendi sivil ve askeri bürokrasisini de kurmak üzeredir.
"Eğemen sınıf" içi dönüşüm, yeni bir
"yönetici sınıf" yaratmak üzeredir. Yeni ekonomi, yeni politika ve
yeni bir "politik ekonomi" alanıyla karşı karşıyayız*.
Fethullah Gülen Cemaati, anlaşılacağı üzere bir
cemaat değil, yeni bir "yönetici sınıf"ın oluşumudur. Oluşmakta olan
bu yeni eğemen ve yönetici sınıf da, elbette, kendine takabül eden yeni bir
aydın, yeni bir entelektüel kesim de yaratma aşamasındadır.
-----
*"Egemen" ve "yönetici" sınıf
kavramlarının farklılığı, ilişkisi, ekonomi ve politik ekonomi arasındaki fark
ve ilişki için şu makaleme bakılabilir:
Ercan Gündoğan, "The Sphere of Political
Economy and the Ruling Class", World
Review of Political Economy (WRPE), 4.2, 9/17/2013, p: 158-77
