Aydınları izlemenin ve tanımanın kolay yolu, kurumsal olarak üniversitelere, yayın evlerine, televizyonlara, gazete ve dergilere bakmaktır. Yoksa aydın kendini gösteremez. Bizim aydın kendini mutlaka göstermek ister. Çünkü bizim aydın uzun süre kapalı mekanda kalmayı sevmez. O hemen tanınmak, eğlenmek, keyif çatmak ister.
Suna Kan, günde sekiz saat keman çaldığını söylüyordu. İyi keman sanatçısı olmak için "uzun sürenin" ne anlama geldiğini söylüyordu.
Eric Clapton, Mark Knofler, en iyi gitarcılarından, yeteneklerine rağmen, ömürlerinin büyük kısmı gitar çalışarak geçmiştir.
Tolstoy'du sanıyorum, büyük romancı nasıl olur sorusuna, sen de benim gibi her gün saatlerce yaz, iyi romancı olursun demiş.
Dikkat ettiniz mi, uzun süreden bahsediyoruz. Yani kapalı mekanda geçen uzun sürelerden.
-----
Bizde aydın deyince, ya da bu anlamda kullananlar için entelektüel, akla bazı kişi ve çevreler gelir. Bu kişi ve çevreler muhafazakar ya da liberal değildirler. Oralardan geldiysen ya da oralara yaklaştıysan, aydın olmak ya da aydın kalmak zordur. Entelektüel olmak ya da entelektüel kalmak mümkündür ama.
Saçma düşünceler gibi değil mi? Tuhaf, gerçek, ve kesinlikle saçma değil. Muhafazakar yerel ve geleneksel düşünceyle ilgili bir kişidir. Evrensellik, evrim, devrim konusunda sahip olduğu düşünce ve gösterdiği tepkisi nedeniyle muhafazakardır. Bu muhafazakarımız oldukça entelektüel, kültürlü ve bilge olabilir elbette. Ama o olsa olsa eski dünyanın aydınıdır. Ama eski dünya için, aydın olmaya gerek yoktur. O var olan bilgiyi, görgüyü, kültürü koruyup aktarmaya, öğretmeye, anımsatmaya çalışır. Yeni ve farklı olan, gelenekte zaten olanın yeni halleri olduğu sürece sorun yoktur.
Liberal olana gelince, o, aydın olabilmiştir. Modern tarihin ilk aydınları zaten liberaldir. Bu aydın burjuva aydınıdır. Aydın olmanın iki koşulu da onda bulunur: Modern olmak ve modern toplumun devrimci biçimde yükselen sınıfına ideolojik olarak bağlanmak. Eğer dünyada herhangi bir yerde bu sınıf devrimci bir biçimde yükseliyorsa, bu burjuva aydını ortaya çıkar. Örneğin Afrika'da, Ortadoğu'nun bazı yerlerinde.
Ancak, yükselen devrimci sınıf burjuvazi değilse, burjuva aydının durumu ya "sazan gibi atlamak", "kandırılmak", hayal kırıklığına uğramak, çünkü yükselen devrimci sınıf yoktur, ya da sınıf ilişkisi belirsiz bir ideolog olmaktır.
Şudur: Yükselen devrimci sınıf hangisiyse onun ideoloğuna aydın denir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder