SECOND NATURE OF CAPITALISM

Recent decades have witnessed plenty of natural disasters all over the earth. They are neither purely natural nor completely socially produced. They are a new, second nature that has been produced under capitalism.

Nature is no more the nature of Adam and Eve or physical, biological, chemical existence in it.

In pre-capitalist era, nature was still an external, outer part of humans and just used for social purposes. It had a utility for production, consumption, living and geopolitical meaning. In the main, it was a use-value.

Hence, it was still the nature, first nature in which humans were born.

Once it has been fully dominated and controlled through capitalism, a second nature was erected upon it.

Now the nature we have is the second nature whose even the most physical characteristics seeming external to humans are social, capitalist and internal to us.

Nature cannot be considered any more a different category than what is social. It has turned into our second nature, our shell, instrument, raw material, leisure and lost its independent existence.

If it seems to react  against us in the form of disasters, this due to that it has become only our second nature that contradicts our "social nature". 

Floods, hurricanes, nuclear accidents, ozone hole, and even earth wakes, just like hunger, are socially caused or socially received. Environment does not mean the environs of our life, but a component of its production and reproduction. However, it has been reduced to “environs” consisting of natural physical subjects, animate or inanimate.

Despite this, capitalism makes nature an instrument for it as what it does to our bodies. From both of them, it just wants to extract a value. Our bodies are only a source of labour power as for it, nature is only a second nature which is put under its command and rovelved around its own interests and conception.

Thus, we have not only capitalist social relations, but also, capitalist nature, environment, ecosystem, flora and fauna. Even lions, chimpanzees are capitalist as long as they are a part of capitalist relations. What is a lion in a zoo, nothing but an animal slave who works for only food and shelter.

Floods have always existed, as hurricanes, earth wakes have been. But, floods are capitalist as they are related with capitalist urbanization, destruction of water paths and green textures that absorb them naturally. Earth wakes are also capitalist since cities have been constructed through fault lines. As for hunger, it is mainly a capitalist phenomena and a result of the colonial past in Africa whose rural, agricultural communes were changed, rearranged or destroyed by imperialists. As scarcity, poverty are produced by capitalist market on its structural base, hunger, floods or other natural disasters too, are produced by its "second nature". 

Can we blame capitalism for everything? Surely not, but if we have any social or natural area that is purely natural and trans-historical. Is there any such areas? Movement of a geological stratum is not driven by capitalism. However, it is that which determines who lives where and which spaces are produced where and how. 

Adaptation of social life to nature is possible only through a long experience of humans or planning process, which requires the rejection of capitalist market. Planning is the accumulation of old and long rational experiences of humans. 

Today, not only for local and regional scales, but also for global level, humanity needs socialist planning to define what we need, and decide what we can produce and which places and conditions are required to survive humanly. 

Oil is scarce only as it is extracted and circulated as a commodity and nuclear energy becomes another scarce commodity. Next step under capitalism is even sunshine and wind to become scarce commodities. 

From a place where wage levels are low, people has to migrate to another places of higher wages. Wage inequality is against nature but fits the second nature of capitalism, which produces unnecessarily concentrated and unnecessarily empty and poor places. 

Cities are formed according to profit maximization, rent appropriation and minimization of labour costs. Agricultural lands are changed into reserve areas of rent and investment or completely left by producers who do not survive. But urban classes need nutrition. Therefore, seeds have to be genetically changed for productivity. Animal husbandry is not the job of peasants but the profitable investments of global capitalist farmers. However, they do not produce meat, chicken or fish, but a sort of protein. Animals become capitalist commodities that should produce more meat with less input within shorter periods and move far less in small production areas. 

Global trade forces all localities to act on the base of David Ricardo's principle of comparative advantages. A country with a good agricultural tradition should leave agriculture to another part of the world and from which it has to import the goods which it can already produce. Therefore, banana is exported to even the Mediterranean region from Bahamas and meat from Argentina to everywhere as oil and gas from the  Middle East to everywhere in the world. 

Not only Adam Smith's free international market, but pro-socialist Ricardo's principle of "comparative advantages" is the causes of global, natural disasters. Specialized cities, regions and their global division of labour upon the ground of comparative advantages do not recognise nature but only "second nature" of capitalism. Costs of production, transportation and productivity of labour, i.e, ratio of surplus, do not know any human need, problem and solution. 

Oxygen, protein, fauna, flora, seas, forests, living areas of humans cannot be sacrificed to profits, rents and interests of the capitalists.  

Each natural disaster, just like war, is a new subject of capitalist investment. Wars or natural disasters are the same and caused by capitalism and its second nature. 


Next stage of change will be the production of the third nature we cannot define in advance. 

CHP VE “ORTANIN SOLU”: BİR İNÖNÜ TASARIMI

CHP hep ortanın solu oldu, daha fazlası da, daha farklısı da değil. Kuruluşu da, ortanın solu olup, sağı yaratmak üzere gelişti.  Atatürk daha baştan, kapitalizm ve liberal demokrasiyi ulaşılacak hedef olarak seçmişti. Tüm CHP programı da, 1930’lar dahil, bu hedefe göre biçimlendirilmişti.

Eski bürokrat Necdet Calp’ten İsmet Paşa’nın sosyal demokrat oğlu fizikçi Erdal İnönü’ye, oradan da belediyeci Murat Karayalçın’dan, eski politikacı Deniz Baykal’a, şimdi de bel atından vurulmuş Baykal’dan, namuslu bürokrat, Dersim’li, alevi, Kemal Kılıçdaroğlu’na, CHP.

Boğaz köprüsü için “Sattırmam” diyen Calp’ten, neo-liberalizme tümüyle olmasa da temelde benimseyen bir CHP’ye.

İçinde sosyalistlerin barındığı CHP’den, Kemal Derviş’i partiye davet eden CHP’ye.

Türban ve İmam Hatip okullarına çekingen muhalefet eden, Anayasa mahkemesi’ne hazır araba bekleten CHP’ye.

Erdal İnönü döneminde Kürt politikacıların polislerce enselerinden tutulup hapse götürüldüğü CHP’den, Kürt meselesi için inisiyatif almaya çalışan CHP’ye.

Soldan sağa, sağdan sola kayan, Kemalizm, sosyal demokrasi, demokratik sol, liberal sol arasında gidip gelen bir CHP’ye.

İktidar dışında, iktidar kavgası yapan, iç demokrasisi kurultaylarda görülen, CHP.

Hakkında hayalcileri olan, hep hayalkırıklığına uğratan, hep iktidarda görülmek istenip de,  hep muhalefette kalan CHP.

Bir ideoloji, program, strateji ve sayısız taktik hata sorunu varmış gibi görünebilir. Ama, CHP’ye biçilen, mevcut CHP’den fazlası değildir.

Toplumda, sınıflarda, sosyal ekonomik yapıda, yeni ideolojik gelişmelerde, yaşanan tüm bu dışsal değişimlerde, CHP’yi sadece “etkilenmiş” değil, “etki edici” de görmek zorundayız. Çünkü, olup bitenler, ille de zorunlu, kaçınılmaz değildi. Burada, tek sol parti olarak, CHP’nin payı vardır.

CHP, sanki çok öndeden yapılan bir politik tasarıma göre, adeta isteyerek, muhalefet işlevini yüklendi. Daha açık söyleyelim, 12 Eylül sonrasını benimsemiş, ona katkı yapmak isteyen bir parti gibi, davrandı.

CHP, 12 Eylül’ün sanki tasarımında bulunmuş gibi, kendisine verilen rolü oynadı, oynamaya da devam eder gibi.

Bu günün CHP’si, acaba İsmet İnönü’nü İkinci Savaş sonrası hazırladığı demokrasi tasarımına göre mi hareket ediyor, konumlanıyor? İsmet İnönü, 1965 ve sonrası yaptığı politika tasarımında, ortanın Solu ve Sağı ayrımını benimsemişti Türkiye için.  Sol daha solda olanı, sağ da, daha sağda olanı merkeze yaklaştıracak, Kemalist sistemin sol ve sağ versiyonlarıyla, sistem demokratik derinliğine kavuşacaktı.

Bilindiği gibi, 1965 sonrası, solun daha soluyla, sağın daha sağı, İsmet İnönü’nün kurgusunu bozdu. Ama sadece bir süreliğine. CHP mecburen sosyalistleri, Adalet Partisi ise, mecburen aşırı sağı, içine çekmeye, yanında tutmaya çalıştı.

Fakat, gerek İsmet İnönü, gerekse Süleyman Demirel, Türkiye’de gelişen, örgütlü, bilinçli hale gelen sınıfları görmüşler, tedbir alma girişiminde bulunmuşlardır. İsmet İnönü’nün ömrü yetmediği için, bu bilinç Bülent Ecevit’e intikal etmiştir. Sağda ise, Demirel, İslamcı ve aşırı milliyetçileri yanına alarak, denklemin karşı tarafını örgütlemiştir.

Sol sağ denklemi, bu nedenle, sosyalistlerle, faşistleri içine alarak, yenilenmiştir.

Askeri müdaheleden sonra, sosyalistler ve faşistler denklem dışı kalmış, tekrar, İsmet İnönü’nün 1965 ve sonrası için tasarladığı denkleme dönülmüştür. Merkez sol ve merkez sağ olmak üzere. Sağ partiler yeniden yapılanıp merkez sağ bloklar halinde devam ederken, CHP de, farklı isimlerle, sol blok muhalefet olma görevini üstlenmiştir.

CHP, İsmet İnönü’nün, daha sonra da 12 Eylül’ün verdiği bu kadrolu, merkez sol blok olma görev ve sorumluluğunu sürdürmek durumundadır.

CHP’nin Kemalist dönemle ilgili meselesine gelince:

Mustafa Kemal, sonra Atatürk, Kemalizm ya da Atatürkçülük; laiklik, cumhuriyetçilik, halkçılık, devrimcilik, devletçilik, milliyetçilik gibi ilkelerle tarif edildiği halde, bu güne kadar sadece laiklik ve milliyetçilik alanlarında ciddi bir sürekliliğe sahip olmuştur. Kaldı k, laiklik gitgide zayıflamakta, milliyetçilik ise, Türk temelli milli devlet sorunuyla karşı karşı karşıya bulunmaktadır.

CHP’nin parti programına 1930’larda konulan bu ilkeler, parti ilkeleri mi, resmi ideolojinin özeti mi, bu gün yine aynı şekilde tekrar edilebilir mi, CHP’nin dürüst ve net olması gerekir. Bülent Ecevit’ten sonra sosyal demokrasiyi ideoloji olarak benimseyen CHP, bu altı ilkeyi ne yaptığını, bu güne kadar, açıklayamamıştır.

Sosyal demokrasi diyen bir parti, devrimcilik değil, Avrupa sosyal demokratları gibi, evrimciliği, reformculuğu, benimsemeliydi. Aslında bu Avrupalılar gibi parlementaristtir. Ama, onların amacı, sosyalizm, CHP’de yoktur.

CHP ne sosyalist geçmişe sahip, ne işçilerin partisi, ne de sosyalizmi hedefliyor. Öyleyese kendisine zaman zaman sosyal demokrat demesi, nasıl bir saplantı, cehalet, saygısızlık?

Tabii, evrimin nereye doğru olduğunu, CHP, “çağdaş uygarlık” diye açıklamaya devam etmektedir.  Nere çağdaş ve uygar görünüyorsa, oraya! Zamanın üstün güçlerine, kabullerine, zevklerine ayak uydurmak dense, daha iyi olmaz mıydı?

Kürtleri içine alan CHP, milliyetçiliği ne yapacaktı? MSP ile zamanında koalisyon kuran bu parti, laiklik ilkesini ne hale getirmiştir?

Sınıfların varlığını bile reddeden Kemalist halkçılık ideolojiyle, sosyal demokrat mücadele kiminle, kime karşı yapılacaktır?

Devletçilik ise, zayıf Türk-Müslüman kapitalistleri desteklemek, onlara ucuz girdi sağlamak, karlı görmeyip yatırım yapmadıkları alanlara ise, devletin yatırım yapmasını gerektiriyordu. Bu anlamda, özelleştirmeye, piyasaya karşı çıkmayan bu gününün CHP’si ile, Atatürk’ün devletçiliği arasında bir çelişki yoktur. Ama, sosyal demokrat olma niyetini açıklayan CHP, en azından, bir kamulaştırma programına sahip olabilirdi.

Niye savunsun? Zaten özel sektörü büyütmek için kamu sektörü kuran bir politikaya sahiptir.

Atatürk’ün kurduğu partiden, sosyal demokrat parti çıkmayacağını, sanırım bu günün CHP’si de anlamıştır.

Ama İnönü, ortanın solu bir parti diyerek, herşeyi anlamışa benziyor. Sadece, “ortanın solu”, bir parti. Sosyal demokrat mı, hayır, sadece, “ortanın solu”.

CHP, sadece, tarihsel ve bünyevi olarak, “ortanın solu” bir parti olarak tasarlandı, olabilirdi, öyle de oldu.

Bu partinin, ortanın solu olmak dışında, başka bir ideolojik kimliğe ulaşması mümkün müdür?

Sosyal demokrat olabilir mi, örneğin? Olamaz, geçmişi, teoriyi, işçi sınıfı niteliklerini bırakalım, günümüzün Avrupa sosyal demokratları bile, neo-liberal oldular. Sendikal temelleri zayıflıyor. Refah devleti uygulamalarında onlar bile küresel kapitalizm karşısında geri adım atıyor. Köklerinde sosyalizm, hatta, Marksist teorinin, az da olsa etkisi var. Sendikalar, işçi mücadelesi, bu partilerin tarihinde temeldir.

CHP’nin böyle bir geçmişi de yok, geleceği olacağa da benzemiyor.

Bu parti, CHP, uluslararası sosyalist, komünist hareketten de, en az sağ partiler kadar uzak durmuştur. Ama ne yapmıştır, bu hareketlere ilgi ve sevgi duyanları partisine kabul etmiştir. Bu parti, demokratlarla sosyalistleri içine almakla, sadece bu anlamda, sosyal demokrat bir özelliğe kavuşmuştur.

CHP’nin diğer bir özelliği de, sünni ve alevi kesimleri, içine çekebilmekte gösterdiği maharetidir. Bu maharetini, Türk ve Kürt kökenlileri içine alarak yanyana getirebilmesinde de görebiliriz.

CHP, ortanın solu bir parti özelliğini hala koruyor. Ortanın solu, Kemalist miliyetçileri, sınfsal çatışmalardan rahatsız “halkçı” kesimleri, hukuksal eşitlik ve denetim isteyen demokratları, reform isteyen sosyalistleri,  sendika hakklarını geliştirmek, korumak isteyen işçi liderlerini, sünni baskısına karşı çıkan alevileri, aydın alevi Kürtleri, yükselen sosyalist hareketin elinden alıp, sosyal demokrasi bloğu halinde biraraya getirme projesiydi.

CHP, 1965’lerde ve sonrası olduğu gibi, sadece, “ortanın solu” bir partidir. Kendisini siyasal merkeze göre, merkezin sağ tarafına göre tanımlamış, konumlandırmıştır.

Öyle bir partidir ki, tek özelliği, politik programı, stratejisi, izlediği tüm taktikler, sadece “ortanın solu”na göre biçimlenmekte, içerik kazanmaktadır.

Kemalist devrimin, tüm çıkışı, hedefi de zaten bu değil miydi? Kapitalist toplumun ekonomisi, siyasal demokrasisi, kültürü ve kurumlarını yaratmak.

***

CHP, İsmet paşa’nın 1965 “ortanın solu” bildirisinden ibaret, öyle de olacak.

Ortanın solu, merkezin soludur. Sol neredir?

Merkez sağ neredeyse, onun soludur.

***

Merkez neredir, ikisinin ortasındadır.

İkisinin ortası nedir, eğemen sınıfın karı, rantı, faizi, düzen ve devamlılık arayışının siyasal tartışmaları, örgütlenmesi, rıza ya da baskısıdır. Sınıflar arası ilişki, mücadele değil, ortanın solu ile sağının tahteravallisne dönüşmüşse, CHP oldukça başarılı olmuş, sağın solunu oluşturmuştur.

***

Tahteravalliyi kuran İsmet Paşa, sen çok yaşa!

Amma,

Tahteravallinin sağında oturanlar, hep yukarıda!

Senin CHP ise hep aşağıda!